Okkar mál

Blað Geðhjálpar, Okkar mál, mun koma út í tengslum við 10 okt í ár. Aðal efni blaðsins verða geðheilbrigðisdagurinn og yfirfærsla á málefnum geðfatlaðra frá Ríki til borgar.  Okkar máli verður dreift Laugardaginn 4 október með 24 stundum og ætti því að koma inn á flest heimili í landinu. Nánar verður fjallað um efni blaðsins þegar nær dregur.

Samfés ætlar að vera með

Náðst hefur samkomulag við Samfés (samtök íslenskra Félagsmiðstöðva) um samstarf varðandi 10 okt. Fyrsta skrefið verður að fulltrúar Hugarafls og væntanlega einnig Lýðheilsustöðvar munu taka þátt í fræðslu um geðmál fyrir leiðbeinendur sem starfa í félagsmiðstöðvum. Annar liður er að þema geðheilbrigðisdagsins verður tekið fyrir á landsmóti Samfés sem haldið verður á Suðurnesjunum helgina fyrir 10 okt. Í þriðja lagi verður sérstök áhersla lögð á geðheilbrigðisdaginn í starfi félagsmiðstöðva vikuna í aðdraganda 10 okt og á sjálfan geðheilbrigðisdaginn. Þess utan verður atriði frá Samfés í Perlunni á geðheilbrigðisdaginn, að öllum líkindum siguratriðið í úr Söngvakeppni þeirra frá því í fyrra. Það er mikill akkur fyrir Geðheilbrigðisdaginn að Samfés ætli að taka þátt. Félagsmiðstöðvarnar vinna með aðal markhópi dagsins í ár, þ.e. ungu fólki. Markmið félagsmiðstöðvana er mjög í anda geðræktar þ.e. að gera uppbyggilega og skemmtilega hluti með þeim sem stunda þær. Bent hefur verið á að leiðbeinendur á félagsmiðstöðvum eru oft í persónulegri tengslum við ungt fólk en t.d. kennarar sem eru bundnir af þeirri skildu að auka þekkingu nemenda af tilteknu námsefni. Það er einnig spurning að hve miklu leyti það er í verkahring kennara að hlúa að persónulegum og félagslegum þörfum nemenda en félagsmiðstöðvarnar eru m.a. að fást við þessa þætti í sínu starfi. Annar kostur við að fá Samfés inn er að þeir eru mjög virkir á landsbyggðinni en það hefur oft verið raunin með atburði eins og Geðheilbrigðisdaginn sem snúast m.a. um uppákomur sem eru haldnar í Reykjavík að landsbyggðin hefur orðið útundan.

Staðfesting frá Regnbogabörnum

Rétt í þessu voru að berast fréttir af því að Valgeir Skagfjörð frá Regnbogabörnum hefur samþykkt að vera með erindi í Perlunni.Dagskráin er því nánast frágengin að öðru leyti en því að ekki hefur enn fengist svar frá Menntaskólanum í Hamrahlíð og unnið er að því að fá staðgengil fyrir Vigdísi Finnbogadóttur til þess að setja daginn. Dagskráin lýtur annars svona út. Felix Bergson verður kynnir og eftirfarandi aðilar koma fram.

Opnunarávarp 16 – (Staðgengil VF)

Kársneskórinn

Götusmiðjan

(Leiklistaratriði frá MH) – óstaðfest

Buglið (Ósk Sigurðardóttir)

Samfés (Söngatriði)

Regnbogabörn (Valgeir Skagfjörð)

Magni

Vigdís út, Ólafur inn?

Undanfarin ár hefur Vigdís Finnbogadóttir verið verndari Alþjóða geðheilbrigðisdagsins og sett daginn með stuttu ávarpi. Mikil ánægja hefur verið með aðkomu Vigdísar og því var leitað til hennar um áframhaldandi samstarf í ár. Vigdís tók vel í þetta og staðfesti þátttöku. Hún var sérstaklega ánægð með þema dagsins, þ.e. áhersluna á andlega heilsu barna og samskipti þeirra og foreldra. Seinna kom í ljós að Vigdís hefur því miður ekki möguleika á að taka þátt í ár því henni hefur verið veitt heiðursdoktorsnafnbót við Háskólann í Montreal. Afhending þeirrar viðurkenningar fer fram 10 októver, þ.e. sama dag og dagskráin í Perlunni fer fram. Vigdís hringdi í mig og sagði að sér þætti mjög leitt að geta ekki verið með, að henni þætti mjög vænt um þennan dag og að hún lofaði að vera með okkur í anda. Nokkrar hugmyndir hafa komið fram varðandi það hver gæti orðið staðgengill Vigdísar. Ákveðið var að leita fyrst til forsetans, þ.e. Ólafs Ragnars, og hefur fyrirspurn verið send til skrifstofu hans. Aðrir sem hafa verið nefndir varðandi það að opna geðheilbrigðisdaginn eru Guðlaugur Þór Þórðarson heilbrigðisráðherra og Dóra Guðrún Guðmundsdóttir verkefnastjóri hjá Lýðheilsustöð. En hún hefur unnið mjög gott starf í geðmálunum á undanförnum árum og gaf m.a. út bók um Geðorðin 10 fyrir síðustu jól.

Alþjóðlegi Geðheilbrigðisdagurinn sem grúppa á Facebook

Talsvert hefur verið ritað og rætt um samskiptaforritið Facebook sem nýtur mikilla vinsælda í dag, aðallega meðal ungs fólks. Facebook er meðal mest sóttu síðunum á netinu og vinsælasta samskiptaforritið, búið að fara framúr Myspace. Til þess að ná að virkja sem flesta í undirbúningi fyrir 10 okt hefur verið búinn til hópur á Facebook til þess að miðla upplýsingum um framvinduna og gefa fólki tækifæri á að viðra skoðanir sínar. Eina skilyrðið fyrir skráningu er að maður sé notandi á Facebook. Hópurinn var stofnaður fyrir örfáum dögum og án þess að sérstakt átak hafi verið gert í kynningarmálum eru hópfélagar orðnir tæplega 60. Fyrstu undirtektir lofa því góðu. Nafn hópsins er Alþjóða geðheilbrigðisdagurinn 10 okt.

Perlan 10 okt – Undirbúningurinn hingað til.

Fyrsti undirbúningsfundurinn vegna Alþjóða geðheilbrigðisdagsins var haldinn í húsnæði Geðhjálpar þann 6 júní. Það var fjölmennt á fundinum og vitað að enn fleiri aðilar mundu koma að undirbúningnum þannig að ákveðið var að skipta mannskapnum í tvo hópa. Annar hópurinn tók að sér að sjá um að skipuleggja dagskrá á sjálfum deginum, hinn hópurinn tók að sér að sjá um kynningarmál, fjármál og annað sem kemur að utanumhaldi. Í dagskrárhópnum eru nú fulltrúar frá Hugarafli, Klúbbnum Geysi, Geðhjálp, Rauða krossinum, Barna og unglingageðdeild (BUGL) og fulltrúi notenda á Geðsviði LSH.

Undirbúningsaðilar hafa skiptst á að halda fundina og verður næsti fundurinn haldinn í Geðhjálp næstkomandi þriðjudag, þ.e. 27 ágúst. Eftir talsverðar umræður var ákveðið að við mundum halda okkur við sömu staðsetningu og í fyrra, þ.e. Perluna. Dagskráin verður tveir tímar, sambland af erindum og skemmtiefni.

Við erum mjög ánægð að nánast allar þeir sem leitað hefur verið til hafa tekið jákvætt í það að taka þátt. Felix Bergson ætlar að vera kynnir. Iðjþjálfarnir á BUGL hafa verið að gera mjög góða hluti, m.a. með Ævintýrameðferð. Ósk Sigurðardóttir yfiriðjuþjálfi á BUGL, mun koma inn á Ævintýrameðferðina í erindi sínu. En þrátt fyrir að fyrirlesarar hafi e.t.v. ólíka nálgun á geðheilbrigðismál munu öll erindin hafa tengingu við þema dagsins þ.e. mikilvægi uppbyggilegrar samveru fyrir andlegt heilbrigði ungs fólks. Það var samdóma álit í undirbúningshjópnum að Götusmiðjan hefði verið að vinna gott starf með ungu fólki í vanda. Þeim var því boðið að taka þátt og hafa þeir tekið boðinu. Einnig þótti rétt að leggja áherslu á eineltismálin. Það var unnið gott átak í þessum málum fyrir nokkrum árum þar sem samtökin Regnbogabörn náðu að vekja mikla athygli á málaflokknum. Nú komin er í gang Olweus áætlun sem margir skólar taka þátt í. En þrátt fyrir að átaksverkefni geti skilað miklu er nauðsynlegt að fylgja þeim eftir. Umræða vegna eineltismáls sem kom upp nú í sumar sýnir hve mikilvægt það er. Haft hefur verið samband við Valgeir Skagfjörð frá Regnbogabörnum. Ef hann hefur ekki tök á því að vera með verður leitað til annars aðila úr þessum málaflokk.

Varðandi skemmtiatriði þótti mikilvægt rétt að það væri ungt fólk sem stæði fyrir þeim. Þeir sem koma fram verða: Kársneskórinn, atriði frá Samfés (Sambandi íslenskra félagsmiðstöðva) og líklega atriði frá leiklistarhóp Menntaskólans við Hamrahlíð. Það fæst væntanlega staðfest um miðja næstu viku hvort Hamrahlíðin verður með.

Aðrir liðir sem tengjast dagskránni eru myndlistasýning og kynnig. Myndlistasýningin mun opna þann 10 okt og standa a.m.k. fram á sunnudaginn 12 okt. Myndirnar eru í eigu BUGL og eru unnar af börnum sem hafa verið hjá þeim. Einnig verður boðið upp á kynningu þar sem fjölmargir af þeim aðilum sem vinna með ungt fólk og eða geðheilbrigðismál kynna starfsemi sína. Þetta ætti því að vera gott tækifæri fyrir áhugafólk að komast í tengsl við aðila sem starfa að þessum málum. Meira verður fjallað um þessa kynningu innan skamms.

Alþjóða geðheilbrigðisdagurinn – markmið og áhersluatriði

Alþjóða geðheilbrigðisdagurinn er haldin víðsvegar í heiminum þann 10 október. Ég heiti Einar G. Kvaran og tek þátt í því að skipuleggja Alþjóða geðheilbrigðisdaginn á Íslandi í ár. Markmiðið með þessu bloggi er að kynna daginn og fá hugmyndir frá ykkur. Ef vel tekst til þá getur þessi síða hugsanlega orðið vettvangur fyrir umræðu, atburði og öðru sem tengist geðræktarmálum hjá ungu fólki í framtíðinni. En fókus geðheilbrigðisdagsins í ár á Íslandi er einmitt á andlega heilsu þessa hóps.

Að mínu mati er eitt af lykilmarkmiðunum með deginum að reyna að brjótast út úr þeirri hugsun, sem hefur verið ríkjandi, að geðheilbrigðismál snúist fyrst og fremst um geðræn vandamál. Með þessu er ekki verið að gera lítið úr geðsjúkdómum og þjáningum af þeirra völdum heldur er verið að halda þeirri staðreynd á lofti að andleg heilsa hvers og eins er nauðsynleg undirstaða fyrir farsæld viðkomandi. Geðheilbrigðisdagurinn á að vera dagur allra.

Annað markmiðið með geðheilbrigðisdeginum er að sjálfsögðu að koma því efni sem hefur verið valið að einblína á til skila á sem markvissastan hátt. Við upphaf undirbúningsvinnunar í ár var ákveðið að Geðheilbrigðisdagurinn í ár skildi fást við andlegt heilbrigði barna og ungmenna. Þetta var síðast gert árið 2003. Þrátt fyrir þetta var ákveðið að endurtaka leikinn nú í ljósi mikilvægis þessa málaflokks. Til marks um það er sú einfalda staðreynd að uppeldi og aðbúnaður barna hefur mikil áhrif á hvernig þeim farnast í lífinu. Til þess að gera þetta markvissara var ákveðið að vinna útfrá sérstöku þema þ.e. mikilvægi samverunnar. Hér er sérstaklega átt við mikilvægi samveru barna og foreldra sem er staðfest af rannsóknum. Þetta vekur t.d. spurningar um hvaða áhrif það hefur á börnin ef foreldrar hafa ekki nægan tíma til þess að sinna þeim? Og að því gefnu að yfirvofandi sé kreppa þar sem að talsverður fjöldi fólks kemur til með að missa vinnuna, hvernig komum við í veg fyrir að slík staða komi niður á börnum? Annað atriði sem einnig er mikilvægt varðandi samveruna er hvernig börn ná að fóta sig í félagahóp. Einelti og félagsfælni eru til dæmis vandamál sem varða félagsleg tengsl og geta haft mikla erfiðleika í för með sér fyrir ungt fólk sem er yfirleitt háðara félagahópnum en fullorðnir. En þrátt fyrir að það sé nauðsynlegt að koma með uppbyggilega gagnrýni er mikilvægt að festast ekki í því að tala um vandamál og gleyma ekki að horfa til þess sem vel er gert.

Að lokum er geðheilbrigðisdagurinn ákveðið tækifæri fyrir þá fjölmörgu aðila sem tengjast málaflokknum, þ.e. fást við andlegt heilbrigði, með beinum eða óbeinum hætti að koma fram og vekja athygli á því sem þeir eru að gera og mikilvægi þess. Til dæmis með því að skrifa í blöð, á netið, með því að taka þátt í undirbúningsvinnunni fyrir 10 okt, eða með einhverjum öðrum hætti.

Við sem höfum tekið þátt í undirbúningnum fyrir 10 okt áður höfum fundið fyrir miklum meðbyr í samfélaginu. Nánast allir sem hefur verið leitað, s.s. skemmtikraftar og fyrirlesrar hafa fallist á að koma fram í tengslum við daginn án þess að þiggja fyrir það greiðslu. Það hefur verið auðvelt að fá styrktaraðila og fjölmiðlar hafa sýnt málefninu áhuga. Miðað við hversu langt undirbúningsvinnan er komin nú þegar er allt útlit fyrir að 10 okt haldi áfram að festa sig í sessi í ár.